chổ trẻ con trong làng vẩn hò hẹn gặp nhau bởi ngoài căn nhà rộng che nắng mưa , ngoài những đống rơm khổng lồ , còn có vườn chuối xung quanh rộng mát và nhất là cái ao ko sâu lắm cho chúng nó tập bơi , bơi chán rồi lăn ra đống rơm mà ngủ hoặc tìm các tổ chim hay hái trộm ổi non trên bờ ao. Bây giờ thì ko còn một bóng người lai vãng , chẳng riêng gì trẻ con mà ngay cả người nhà ông Chánh , bất đắc dĩ phải ra gánh rơm , cũng thấy rờn rợn và ko dám đi một mình , ko dám nán lại lâu.

Hôm nay Thủ bước vào lúc trời vừa sập tối , anh mở to mắt , rón rén đặt chân lên thềm. Từ đống rơm trước sân , con chim cú khổng lồ thình lình bay vụt ra lao về phía Thủ , tiếng kêu thất thần khiến anh hoảng hốt ngồi sụp xuống và sợ hãi đến gần đứng tim. Anh nín thở lấy lại bình tỉnh , đưa mắt nhìn quanh. Nơi đây từng ghi dấu những hẹn hò với Khuê , giờ này chỉ thấy rờn rợn không gian như lạc vào bãi tha ma. Thủ đặt tay lên ngực tự trấn an. Từ bờ ao sau nhà, tiếng ếch nhái đưa lại làm khung cảnh càng thêm não nề.

Thủ thọc tai vào túi quần tìm hộp diêm , anh lấy một nắm rơm đốt lên trên hè rồi nhìn quanh. Vớ khúc nứa khô cháy giở châm mồi làm thuốc . Ngay dưới chân anh, cái vơng cói sờn rách vẫn nằm sát bức vách. Chính trên cái vơng này dạo trước căng trong nhà , anh đã cùng Khuê nằm trìu mến bên nhau. Chả hiểu sao giờ này ai vứt ở đây ? Anh tự hỏi rồi cúi xuống cầm cái vơng lên , tức thì một làn gió buốt thổi ào tới , rồi tiếp theo là tiếng khóc não ruột từ sau nhà vọng lại.

Từ lúc Thủ cầm cái vơng , anh như người bị thôi miên , hoàn toàn mất hết chủ động. Anh ngơ ngác , tay cầm cây đuốc , tay nắm cái vơng lửng thửng đi vòng ra khu vườn sau nhà như bị lôi cuốn bởi tiếng khóc nảo ruột lúc nghe thật gần , lúc lại thật xa. Anh lại đứng nhìn xuống ao một lúc rồi quay về hiên trước cột cái vơng lên mái nhà.

Sáng hôm sau , ông Chánh đang ngồi uống trà một lúc thì có người đàn bà trong làng hớt hải chạy vào tìm. Ông mới từ nhà vợ bé trở về được mấy hôm nhưng chắc là sắp đi vì hai mẹ con bà Chánh công khai tỏ thái độ rất lạnh lùng đối với ông. Người đàn bà quăng cái cuốc trước thềm , mặt cắt ko con giọt máu , ấp úng thưa :

- Bẩm cụ...kho..kho..kho rơm của cụ...có...có..người thắt cổ chết ạ .

Bà Chánh đang ở trong buồng loáng thoáng nghe vội chạy lao ra. Từ ngày Khuê mất , bà vẩn giận chồng , ít khi nói chuyện , ít khi ngủ chung. Bà thảng thốt hỏi người đàn bà :

- Chị nói cái gì ? Ai thắt cổ ? Đàn ông hay đàn bà ?

Rồi bà Chánh cất tiếng gọi lớn :

- Cúc ơi...Cúc , có dưới nhà ko ?

Người đàn bà ú ớ phân trần ::

- Bẩm, con...con..nào có biết...là ai ạ ! Sáng nay con đi làm cỏ , ngang qua kho rơm nhà cụ , nom vào thì thấy có người treo cổ ngay ngoài hè, con...con..hãi quá , chạy vội về đây...tìm..hai..cụ ạ !

Ông Chánh cũng đặt cốc nước , đứng lên theo vợ và ngắt lời :

- Đàn ông hay đàn bà ?

- Bẩm...chắc đàn ông ạ.

Bà Chánh gắt :

- Sao lại chắc với không ? Đàn ông hay đàn bà thì phải biết chứ ?

Người đàn bà phân trần :

- Bẩm...con...con..có dám..lại gần đâu ạ , nhưng chắc là đàn ông.

Bà Chánh gắt :

- Sao lại chắc với không ? Đàn ông hay đàn bà thì phải biết chứ ?

Người đàn bà phân trần :

- Bẩm...con...con..có dám..lại gần đâu ạ , nhưng chắc là đàn ông.

Bà Chánh tạm thở phào mừng rỡ trong giây lát , từ hôm Khuê mất đi, bà chỉ có mình cái Cúc cho nên bà lo lắm chỉ sợ có chuyện gì chẳng lành thì bà đành chết theo. Người đàn bà ngồi bệt xuống thềm để thở , ông Chánh bước ra hè cất tiếng gọi :

- Sử , Sử ơi ! Lên tao bảo.

Ông quay sang nhìn bà vợ nét mặt nhợt nhạt và nói :

- Để tôi với thằng Sử chạy ra ngoài ấy xem sao.

Dứt lời , ông hỏi người đàn bà lần nữa cho chắc ăn :

- Có thật là có người treo cổ ko hay chỉ là nom gà hóa cuốc ?

Người đàn bà gật đầu quả quyết :

- Bẩm cụ Chánh cái xác lù lù như thế thì làm sao có thể nhìn nhầm được ạ ?

Từ dưới bếp Sử chạy lên vừa rảo bước vừa gài nút áo , Cúc cũng chạy lên đứng bên mẹ. Bà Chánh nắm chặt cánh tay con gái biểu lộ sự ân cần của mình đối với Cúc. Ông Chánh quay vào lấy ba ton theo thói quen mỗi khi ra đường rồi ra lệnh cho Sử :

- Mày đi với tao.

Bà Chánh hết sức hoang mang trước cái tin quái lạ này , tại sao lại có người tìm đến kho rơm của bà để tự vẩn mà lại treo cổ đúng chổ con gái bà đã chết trước đây. Bà nhớ lại hôm đám tang Khuê, ngoài dân làng kéo theo nườm nượp còn có các ông chức sắc trong toàn tổng giục nhau đến phân ưu. Họ chỉ biết tin Khuê tự tử chứ chưa biết Khuê chửa hoang phải tự tìm cái chết , cho nên ai cũng thương cảm cô gái bạc mệnh.

Trong đám người tiển đưa , đáng chú ý hơn cả là con trai ông Lý Trưởng , từng thầm yêu trộm nhớ Khuê và từng được ông Chánh hứa nhận làm rễ. Anh chàng này là người duy nhất trong làng được lên tỉnh học , chuẩn bị lấy bằng Thành Trung. Nghe tin Khuê chết , anh đạp xe về dự đám tang rồi ngồi thụp trên mô đất cao úp mặt khóc dưới trời mưa lất phất.

Bà Chánh tình cờ nom thấy , lòng se sắt khôn nguôi. Bà tự hỏi hay là cái người vừa treo cổ tự tử ngoài kho rơm của bà chính là cont rai ông Lý Trưởng chăng ? Bà nhìn theo chồng rảo bước ra cổng bên cạnh Sử và gnười đàn bà lam lủ. Cúc giật cánh tay mẹ và hỏi :

- Chuyện gì thế hở mẹ ?

Bà Chánh thở dài nảo ruột :

- Lại có người thắt cổ chết ngoài kho rơm nhà mình ngay chổ chị mày..

Cúc kinh hãi hỏi thêm :

- Ai thế hở mẹ ?

Bà Chánh quay vào :

- Tao cũng chưa biết là ai , bố mày chạy ra xem rồi.

Ngoài đường , người đàn bà vác cuốc lẽo đẽo đi bên cạnh Sử luôn miệng kể lể như muốn tâng công với ông Chánh. Nhưng ông Chánh chớp mắt lo âu, ko nói lời nào. Con đường nhỏ thẳng tắp tàn tre chi chít hai bên đan vào nhau. Hôm nay có lẽ sẽ nắng to bởi lẽ sương sớm dày đặc , cách nhau mươi bước ko nhìn rõ mặt người.

Đang đi , ông Chánh bổng kêu lên một tiếng rồi đứng khựng lại. Trước mặt ông , trên khúc đường mờ mờ hơi sương , cách ông ko xa, có bóng người con gái đứng giữa đường như đang chờ ông. Ông mở to mắt nhìn và nhận ra Khuê , ông dụi mắt nhìn lại thì bóng mờ ấy lại biến đi. Ông thở mạnh và tiếp tục đi. Tới kho rơm , ông đang dợm bước vào, nhìn cái xác và kêu lên :

- Ối giời , hóa ra là thằng Thủ .

Ông quay vội đi, ko dám nhìn mặt người chết đã xám ngắt , và cái lưỡi lè ra một cách quái gỡ. Thủ treo cổ bằng chính cái vơng mà anh và Khuê thường nằm với nhau lúc mới hẹn hò. Ông Chánh bảo Sử tháo cái vơng xuống , hạ cái xác Thủ xuống , còn ông thì thừ người nhớ đến con gái , lắc đầu nói một mình :

- Cái thằng phải gió này chui rúc ở đâu cả mấy tháng nay , bây giờ bổng mò về đây để tự vẩn.

Sử đang loay hoay tháo cái vơng để hạ xác Thủ xuống thì ông Chánh giơ tay ngăn lại :

- Hẳn khoan, hẳn khoan. Cứ để đấy , tao quên. Mày chạy đi báo Lý Trưởng đã để ông ấy đến làm biên bản. Làm biên bản xong, ông Lý sẽ cho người gọi mẹ thằng Thủ đến nhận xác con mà chôn. Mình ko việc gì phải mó tay vào.

Sử ngừng lại ngẩm nghỉ một chút rồi quay sang nói nhỏ với ông Chánh :

- Bẩm ông, con thì con thấy cô Khuê con linh thiêng lắm , cho nên cậu Thủ đã đăng