hàng ghế của anh em họ nhà Fisher và vợ chồng em trai chú Fisher (mà theo tôi, bà vợ đó xịt nước hoa hơi quá đà).

Tôi cứ ngỡ mẹ đáng ra phải ngồi ở hàng ghế đầu tiên mới phải, nhưng mẹ nói điều đó không quan trọng. Rồi mẹ cởi áo khoác ra, trùm lên chân che đùi cho tôi. Tôi quay đầy nhìn ra cửa và thấy bố đang đứng ở phía cuối phòng. Tôi không hề nghĩ bố sẽ có mặt ở đây hôm nay, mặc dù bố cũng quen với cô Susannah lâu không kém gì mẹ.

Nhưng tôi nghĩ bố tới đây là đúng. Tôi giơ tay vẫy bố và bố cũng vẫy tay lại với tôi. "Bố đang ở đây mẹ ạ," tôi quay sang thì thầm vào tai mẹ. "Tất nhiên rồi," mẹ nõi khẽ. Không quay đầy lại nhìn lấy một lần. Các bạn cùng trường của Jeremiah và anh Conrad ngồi túm tụm ở phía cuối phòng.

Họ trông có phần gượng gạo và không thoải mái. Đám con trai cúi đầu không nói tiếng nào, trong khi đám con gái quay sang thì thào với nhau, mặt đầy nghiêm trọng. Buổi lễ diễn ra khá dài. Người chủ lễ (tôi chưa gặp bao giờ) thay mặt gia đình đọc bài điếu văn. Ông nói rất nhiều điều tốt đẹp về cô Susannah.

Ông ca ngợi cô là người phụ nữ yêu kiều, tốt bụng, đầy lòng trắc ẩn và mặc dù cô Susannah đúng là như thế thật nhưng tôi có cảm tưởng ông ấy chưa gặp cô một lần nào. Tôi quay sang định nói điều đó với mẹ nhưng thấy mẹ gật đầu hưởng ứng với từng câu từng chữ ông ấy nói, nên lại thôi.

Tôi cứ nghĩ mình sẽ không thể khóc thêm được nữa, vậy mà tôi đã khóc rất nhiều. Chú Fisher đứng dậy cảm ơn mọi người đã tới chia buồn cùng gia đình. Giọng chú nghẹn ngào, thỉnh thoảng phải dừng lại để lau nước mắt. Lần gần đây nhất tôi gặp chú, trông chú cao lừng lững với làn da rám nắng và tràn đầy vẻ tự tin.

Vậy mà giờ trông chú giống như người đang bị lạc trong một trận bão tuyết. Hai vai rũ xuống, mặt mũi phờ phạc và mệt mỏi. Thật không dễ dàng gì khi phải đứng ở trên kia, trước mặt tất cả những người từng yêu mến cô Susannah. Chú đã phản bội cô, rời bỏ cô khi cô cần tới chú nhất, nhưng đến cuối cùng, chú vẫn xuất hiện.

Suốt mấy tuần cuối chú luôn túc trực bên cạnh cô, nắm tay cô. Có lẽ bản thân chú cũng nghĩ rằng cô vẫn còn nhiều thời gian. Quan tài của cô được đóng kín. Cô Susannah đã dặn mẹ tôi không được để cho ai nhìn thấy cô khi cô không còn xinh đẹp như xưa. Bởi theo lời cô thì người chết trông rất giả tạo, giống như làm bằng sáp vậy.

Tôi liên tục nói với mình rằng người nằm trong quan tài kia không phải cô Susannah, và rằng việc giờ cô trông như thế nào không quan trọng bởi vì cô đã ra đi mãi mãi. Sau khi buổi lễ kết thúc và mọi ngươi kết thúc bài cầu nguyện chung, chúng tôi xếp hàng lần lượt đi lên chia buồn cùng gia quyến.

Đứng cạnh mẹ và anh Steven như thế này, tôi bỗng thấy mình chững chạc hẳn lên. Chú Fisher cúi xuống ôm lấy tôi, hai mắt chú đỏ hoe. Chú bắt tay anh Steven và sau đó vòng tay ôm lấy mẹ tôi. Mẹ thì thầm câu gì đó vào tai chú và chú lặng lẽ gật đầu. Khi tôi ôm Jeremiah, cả hai chúng tôi cùng khóc nức nở.

Hai vai cậu ấy rung bần bật trong vòng tay của tôi. Khi tôi ôm anh Conrad, tôi đã rất muốn nói điều gì đó để an ủi anh. Một câu gì đó có ý nghĩa hơn là câu "Em rất tiếc". Nhưng mọi thứ diễn ra quá nhanh, và tôi không có đủ thời gian để nói thêm câu nào nữa. Đằng sau tôi còn rất nhiều người đang chờ đến lượt.

Nghĩa trang cách đó không xa. Đường vào nghĩa trang vẫn còn ướt nhẹp, hẳn là tối hôm qua trời đã đổ mưa. Trước khi quan tài của cô Susannah được hạ xuống nền đất ướt, anh Conrad và Jeremiah tiến tới, mỗi người đặt lên đó một bông hoa hồng trắng và lần lượt từng người chúng tôi làm theo.

Tôi chọn một bông hoa mẫu đơn màu hồng nhạt. Có tiếng ai đó ngân nga bài thánh ca. Sau khi mọi thứ kết thức, Jeremiah vẫn đứng chôn chân tại chỗ, trước mộ của mẹ và khóc. Mẹ tôi là người đã tới bên, nắm lấy tay và nhẹ nhàng nói chuyện với cậu ấy. ... Trở về nhà cô Susannah, Jeremiah, anh Steven và tôi vội lên phòng của Jeremiah.

Để nguyên cả quần áo như vậy, ba đứa bọn tôi ngồi phịch xuống giường. "Anh Conrad đâu rồi ý nhỉ?" tôi hỏi. Tôi vẫn chưa quên lời thề sẽ luôn ở bên cạnh anh cả ngày hôm nay, nhưng chính anh lại là người làm cho mọi chuyện khó khăn hơn, khi cứ liên tục biến mất không một lời báo trước như vậy.

"Cứ để anh ấy yên tĩnh một mình đi." Jeremiah nói. "Hai người có đói không?" Tôi đang đói vô cùng nhưng lại không muốn thừa nhận điều đó. "Thế còn cậu?" "Ừm, cũng hơi hơi. Dưới nhà có đồ ăn đấy." Jeremiah hơi chần chừ ở chữ "dưới nhà". Tôi hiểu cậu ấy không hề muốn xuống dưới đó và đối diện với mọi người, đón nhận những ánh mắt thương hại của họ.

Tội nghiệp, họ sẽ nói, hãy nhìn xem, cô ấy ra đi để lại hai thằng bé còn non dại như vậy. Đám bạn của Jeremiah đã ra về sau khi tang lễ kết thúc. Bây giờ dưới nhà chỉ còn toàn người lớn. "Để mình đi lấy," tôi đề nghị. "Cám ơn cậu." Jeremiah nói, giọng đầy biết ơn.

Tôi đứng dậy và khép cửa lại sau lưng. Tôi dừng lại ngắm mấy cái khung ảnh của gia đình Fisher treo dọc hành lang. Tất cả đều được đóng khung màu đen giống hệt nhau. Trong một tấm hình, anh Conrad đang nhe răng cười hớn hở, hàm trên thiếu mất mấy cái răng cửa. Trong một tấm hình khác, Jeremiah đang hãnh diện khoe chiếc mũ Red Sox yêu thích.

Tôi vẫn còn nhớ năm ấy cậu ấy khoảng 8, 9 tuổi gì đó, suốt cả mùa Hè chàng ta lúc nào cũng sùm sụp cái mũ này trên đầu. Cậu ấy nói đây là chiếc mũ may mắn và đã đội nó ròng rã suốt ba tháng trời. Cứ cách vài tuần, nhân lúc Jeremiah ngủ say, cô Susannah lại phải lén mang nó đi giặt, sau đó bỏ lại về đúng chỗ cũ cho cậu ấy.

Dưới nhà, mọi người vẫn đang uống cà phê và trò chuyện rôm rả. Mẹ tôi đứng đằng sau bàn buffet, luôn tay cắt bánh cho mấy người lạ huơ lạ hoắc. Chí ít là đối với tôi. Tôi tự hỏi không hiểu mẹ có quen mấy người ấy không, hoặc họ có biết mẹ là thế nào với cô Susannah hay không, rằng mẹ chính là người bạn thân nhất của cô và hai người họ đã dành hầu hết mọi mùa Hè trong cuộc đời của họ ở bên nhau.

Tôi lấy hai cái đĩa và nhờ mẹ chất đầy thức ăn lên đó. "Các con ở trên nhà hết hả?" Mẹ hỏi, tay cắt một miếng pho mát xanh cho lên đĩa. Tôi gật đầu và đổ miếng pho mát trở lại khay. "Jeremiah không thích pho mát xanh," tôi nói. Thay vào đó tôi lấy một muỗng đầy bánh quy khô và một chùm nho xanh.

"Mẹ có thấy anh Conrad đâu không ạ?" "Mẹ nghĩ cậu ấy đang ở dưới tầng hầm," mẹ vừa sắp xếp lại khay đựng pho mát vừa nói, "Sao con không xuống đó và mang cho cậu ấy một chút đồ ăn đi? Mẹ sẽ mang đĩa này lên cho hai người kia." "Vâng ạ," tôi cầm đĩa thức ăn lên và đi xuyên qua phòng đúng lúc Jeremiah và anh Steven từ trên nhà chạy xuống.

Tôi đứng nán lại một lúc, nhìn Jeremiah chào hỏi và nói chuyện với mọi người, để cho họ ôm và nắm tay cậu ấy. Mắt chúng tôi gặp nhau, và tôi giơ tay khẽ vẫy về phía cậu ấy. Jeremiah cũng giơ tay vẫy lại, mắt đảo một vòng ra hiệu về phía người phụ nữ nãy giờ đang giữ tay cậu ấy khư khư.

Nếu cô Susannah có mặt ở đây lúc này, hẳn cô sẽ rất tự hào về cậu con trai út của mình. Kế đó tôi đi xuống tầng hầm. Cô Susannah cho thợ sửa sang lại tầng hầm này và làm tường cách âm sau khi anh Conrad bắt đầu học chơi guitar điện. Bên dưới hầm rất tối; anh Conrad không hề