sinh xã hội cho người khuyết tật. Họ đang dốc ngân sách xây dựng thêm nhiều cơ sở bảo trợ mới, đẩy mạnh đào tạo đội ngũ nhân viên chăm sóc chuyên nghiệp... Hai bác... hai bác có thể cố gắng kiên nhẫn chờ đợi thêm một thời gian nữa được không? Vừa chăm sóc chị ấy vừa nghe ngóng thêm tình hình? Bác xem cái văn bản của tỉnh Giang Tô năm 2021 này, họ đặt mục tiêu: 'Trong vòng 5 năm tới, mỗi xã, phường phải đảm bảo cung cấp dịch vụ bảo trợ cho 20-30 người khuyết tật'. Để khuyến khích, thu hút nguồn nhân lực tham gia công tác chăm sóc, Nhà nước còn tung ra hàng loạt gói trợ cấp hấp dẫn, ai làm việc đủ hai năm mà thi đậu chứng chỉ nghề nghiệp còn được nhận thêm tiền thưởng từ ngân sách..." Kinh phí cho các chương trình này thường được trích từ ngân sách của Hội Người khuyết tật, Ủy ban nhân dân quận/huyện và Quỹ Việc làm cho người khuyết tật.

Những thông tin Ứng Tiếu cung cấp hoàn toàn chính xác.

Kể từ khi "Kế hoạch công tác Dịch vụ Bảo trợ Người khuyết tật Kế hoạch 5 năm lần thứ 13" ra đời năm 2016, số lượng các cơ sở bảo trợ trên cả nước đã tăng vọt. Đến năm 2020, "Quy chuẩn Dịch vụ Bảo trợ dành cho Người khuyết tật trí tuệ, tâm thần và vận động mức độ nặng trong độ tuổi lao động" tiếp tục được ban hành, thiết lập một hệ thống tiêu chuẩn dịch vụ chuyên nghiệp, bài bản hơn.

Nói đoạn, Ứng Tiếu đặt xấp tài liệu được bọc cẩn thận trong bìa đỏ lên bàn, đẩy về phía mẹ Lâm Xuân: "Bác cứ giữ lấy nghiên cứu từ từ nhé."

Mẹ Lâm Xuân lại lắc đầu nguầy nguậy, kiên quyết từ chối: "Tôi không đời nào tin tưởng giao phó con mình cho mấy cái trại tế bần đó. Máu mủ ruột rà vẫn hơn người dưng nước lã. Chồng nó, con nó, dù có đối xử tệ bạc, đánh mắng nó vài câu, thì vẫn là người một nhà, vẫn tốt chán vạn lần so với rơi vào tay người ngoài. Con người sống là phải có cội có rễ, phải ở trong chính ngôi nhà của mình. Đẩy nó vào mấy cái nơi đó... tủi thân, tội nghiệp lắm. Con Xuân phải có gia đình, gia đình làm sao mà giống người ngoài được."

"Bác đừng cực đoan thế chứ. Các cơ sở đó đều chịu sự giám sát gắt gao của chính quyền Nhà nước, còn gã chồng của chị ấy thì ai quản lý, giám sát? Rất nhiều trung tâm bảo trợ hiện nay được trang bị hệ thống camera giám sát 24/24 ngay tại đầu giường. Nhân viên chăm sóc nào dám léng phéng bạo hành, ngược đãi sẽ lập tức bị đình chỉ công tác, điều tra hình sự và đuổi việc vĩnh viễn. Còn gã chồng kia đánh đập chị ấy, có ai làm gì được hắn không?" Ứng Tiếu nắm lấy bàn tay chai sần của bà cụ, khuyên nhủ: "Cháu nghĩ thế này, hai bác cứ bình tâm suy xét, chờ đợi thêm một thời gian nữa xem sao. Bác cứ chủ động lên liên hệ với Hội Người khuyết tật, Hội Phụ nữ, Phòng Dân chính xã... để hỏi han, nhờ họ tư vấn. Rồi xin đi tham quan thực tế các cơ sở bảo trợ, trò chuyện với những gia đình có hoàn cảnh tương tự đã gửi con em vào đó. Hiện tại hai bác mới ngoài bốn mươi, vẫn còn đủ sức khỏe và thời gian để lo liệu cho chị ấy, đâu nhất thiết phải bán sống bán chết đẩy chị ấy đi lấy chồng chỉ vì mong nhẹ gánh hay ham chút tiền sính lễ. Mình có thể cho chị ấy đi học hòa nhập thử, ban đầu thì gửi bán trú học ban ngày tối về, sau quen dần thì chuyển sang nội trú. Ban đầu có thể gửi 5 ngày/tuần, cuối tuần đón về, sau này ổn định thì gửi 7 ngày/tuần." Tùy theo mô hình hoạt động, một số cơ sở yêu cầu gia đình đón người khuyết tật về nhà vào dịp cuối tuần, một số khác thì không.

Ngừng một nhịp, cô nhấn mạnh: "Tất nhiên, những nỗi lo lắng, trăn trở của bác là hoàn toàn chính đáng... Nhưng bác ơi, đó là chuyện của tương lai mù mịt, chỉ là một xác suất rủi ro mang tính 'có thể'. Còn thực tại tàn nhẫn bày ra trước mắt là gì? Là ngay lúc này đây, trên thân thể con gái bác đang hằn in những vết thương bầm dập ứ máu kìa!"

Mẹ Lâm Xuân cúi gầm mặt, im lặng đến đáng sợ.

"Chí ít thì hai bác cũng phải kén cho chị ấy một tấm chồng đàng hoàng, tử tế chứ..." Ứng Tiếu dò hỏi: "Cháu mạn phép hỏi một câu, hai bác làm cách nào mà mai mối được chị ấy với gã chồng hiện tại vậy?"

"Do người ta làm mai." Mẹ Lâm Xuân xẹp lép như quả bóng xì hơi: "Thằng Gia Phúc không phải người làng này, có bà mối dưới xuôi dắt mối lên. Vợ chồng tôi nhìn tướng tá nó cũng hiền lành, cục mịch, nó cũng thề non hẹn biển là sẽ đối xử tử tế, yêu thương cái Xuân."

Ứng Tiếu cười khẩy trong bụng: "Thề non hẹn biển" thì có tác dụng quái gì. Cái thứ đàn ông đó chắc chắn chỉ muốn kiếm một cái máy đẻ về duy trì nòi giống, nên lúc cưa cẩm mồm mép tép nhảy hứa hươu hứa vượn cho xong chuyện.

"Bác gái," Bất thình lình, Mục Tế Sinh nãy giờ vẫn ngồi im lặng như tượng tạc, bỗng lên tiếng. Giọng anh trầm ổn, rành rọt: "Cháu là một bác sĩ chuyên khoa Nhi. Bác sĩ Ứng vừa miêu tả lại một số biểu hiện lâm sàng của Lâm Xuân lúc thăm khám ở bệnh viện, ví dụ như: cô ấy có thể tự đi lại, miệng phát ra những âm thanh 'a a a', 'ya ya ya', có phản xạ nhận biết khi được gọi tên, có khả năng giao tiếp phản xạ âm thanh đơn giản... Dựa trên kinh nghiệm của cháu, trí tuệ của cô ấy hiện tại tương đương với một đứa trẻ sơ sinh khoảng một tuổi. Cháu không phải chuyên gia tâm thần học, nhưng... một đứa trẻ một tuổi... chúng hoàn toàn có tri giác để biết đau đớn khi bị đánh đập, chúng đủ nhận thức để phân biệt ai đối xử tốt, ai bạo hành mình, và chúng cũng biết cách thể hiện tình cảm yêu ghét rõ ràng. Hai bác... hai bác thực sự nhẫn tâm trơ mắt nhìn núm ruột do mình đẻ ra bị người ta đày đọa, hành hạ mỗi ngày sao? Chỉ vì cái lý do ngụy biện lố bịch là 'ít nhất bọn họ không đánh chết nó và chịu bỏ cơm cho nó ăn'?"

Mẹ Lâm Xuân càng rụt cổ lại, câm nín.

"Hai bác cứ từ từ suy nghĩ cho kỹ đi." Ứng Tiếu chốt lại: "Hai bác hoàn toàn có quyền làm đơn yêu cầu Tòa án giám định năng lực hành vi dân sự của chị ấy. Chỉ cần kết quả giám định IQ dưới mức 25, chị ấy sẽ được pháp luật tuyên bố là người mất năng lực hành vi dân sự. Khi đã có quyết định đó, với tư cách là người giám hộ hợp pháp, hai bác có quyền đệ đơn lên Tòa án yêu cầu hủy bỏ cuộc hôn nhân trái pháp luật này."

"Dạ..." Vẻ mặt mẹ Lâm Xuân ngơ ngác, lùng bùng, rõ ràng bà không theo kịp những thuật ngữ pháp lý khô khan này.

"Vâng." Ứng Tiếu mỉm cười nhẹ nhõm: "Cháu chỉ muốn cung cấp thêm cho hai bác một góc nhìn, một giải pháp khác thôi."

Cô chủ động lấy điện thoại ra: "Hay là hai bác cháu mình kết bạn WeChat nhé? Có khúc mắc gì hai bác cứ nhắn tin, gọi điện cho cháu bất cứ lúc nào. Cháu sẽ nhờ bạn bè làm luật sư tư vấn cặn kẽ các vấn đề pháp lý giúp hai bác. Nhưng tốt nhất, hai bác nên chủ động gõ cửa các cơ quan chức năng ở địa phương, ví dụ như Ủy ban thôn, Hội Người khuyết tật, Hội Phụ nữ... để tự mình tìm hiểu thực hư về chính sách 'bảo trợ tập trung' xem sao."

"..." Thái độ lúng túng của mẹ Lâm Xuân chứng tỏ bà mù tịt về những chính sách an sinh xã hội này.

"Cháu... cháu chỉ muốn nhắn nhủ với hai bác rằng, cuộc đời này không dồn ai vào ngõ cụt cả, vẫn luôn có một con đường khác, một sự lựa chọn khác tươi sáng hơn dành cho cô ấy."

Cuối cùng, mẹ Lâm Xuân thở dài: "Để tôi bàn bạc lại với ông nhà tôi xem sao. Hai bác sĩ cứ về trước đi."

...

Bước ra khỏi cổng nhà Lâm Xuân, Ứng Tiếu trút một tiếng thở