từ xa tới nên hết sức săn sóc.

Chẳng có đạo lý nào lại để khách nhân làm việc, dù không phải ở nhà mình thì cũng không thể như thế. Vợ Lương thúc cũng đến ngăn Lê Lạc, kéo nàng vào trong phòng ngồi, tìm người trò chuyện cùng nàng.

"Lương thúc đâu rồi ạ?" Lê Lạc hỏi.

"Ông ấy đang chuẩn bị rượu và giấy vàng mã, ở bên gian nhà sau, lát nữa là xong ngay thôi." Vợ Lương thúc nói, lo lắng Lê Lạc là người nơi khác không hiểu phong tục nên chuyên môn giải thích: "Ở chỗ chúng tôi giấy vàng mã phải xé trước, còn phải làm một 'đầu đao' nữa."

Lê Lạc không am hiểu những thứ này, nhưng đại khái có thể đoán được "đầu đao" chính là lễ vật cúng tế bằng thịt lợn, nàng từng nghe thầy cúng giảng qua trong tang lễ của lão thái thái. Những việc này nàng không thạo, nên cũng không giúp được gì nhiều.

"Còn cần thứ gì khác không ạ? Có cần cháu đi mua thêm không?"

"Mua đủ cả rồi, không cần đâu." Vợ chú Lương xua tay, nói thứ tiếng phổ thông ngọng nghịu đầy vẻ phí sức. Gương mặt trung hậu hiện lên nét hòa ái: "Hai đứa chỉ cần cùng nhau cầm hương là được rồi, hương nến các thứ đều để trong giỏ, tất cả đều phải xách lên trên đó."

Lê Lạc đáp lời và cảm ơn, rồi vòng ra phía sau nhà xem thử.

Giấy vàng đã được xé gần xong, Lương thúc đang ngồi một mình ở đó. Ông ngậm điếu thuốc lá trên môi nhưng không châm lửa, thấy có người tới liền gỡ xuống. Biết Lê Lạc sẽ đến, Lương thúc tiện tay dời một chiếc ghế đẩu đặt bên cạnh, còn chu đáo đặt sẵn nước trà lên một chiếc ghế tròn nhỏ cao hơn từ trước.

Lê Lạc tiến lại gần, cũng không làm bộ khách sáo, nàng ngồi xuống giúp xé nốt phần giấy vàng còn lại.

Có những chuyện khó nói trước mặt Tống Kỳ Vu, lại thêm có người ngoài ở đó cũng không tiện, nên khi chỉ có riêng hai người trưởng bối, họ vẫn cần trao đổi với nhau, dù chỉ là vài câu chuyện phiếm.

Lương thúc lên tiếng trước, vẫn giữ vẻ bình dị gần gũi và thân thiết: "Lâu rồi không gặp Lê tiểu thư. Một năm rưỡi qua, vất vả cho cô đã chăm sóc đứa nhỏ đó."

Lê Lạc đáp: "Thúc khách sáo quá ạ."

"Chử giáo sư và Lê lão sư vẫn khỏe chứ?" Lương thúc biết rõ tình hình nhà họ Lê nên trực tiếp hỏi thăm.

Lê Lạc gật đầu: "Dạo này mọi người đều tốt ạ, bố mẹ cháu vẫn ở thành phố Giang Bắc."

"Con bé Tống bảo cô và con bé hiện giờ chuyển tới Bắc Kinh rồi à?"

"Chỉ có cháu và con bé ở Bắc Kinh thôi ạ."

"Vậy thì tốt quá."

"Vâng, con bé đến đó học đại học, còn cháu cũng vừa hay có đợt điều động công tác, chắc sẽ ở đó khoảng một hai năm."

Lương thúc không có học vấn cao, chữ nghĩa chẳng biết được mấy, không hiểu "điều động công tác" là kiểu điều động thế nào, nhưng nghe thấy là chuyển đến Bắc Kinh thì ông hiểu đó là chuyện tốt. Ông thuận miệng hỏi thăm, đôi bên cứ thế trò chuyện một hồi, dần dần mở lòng hơn.

Hai con người vốn có địa vị xã hội cách biệt khá xa trong thế tục lại trò chuyện rất hợp ý. Tâm ý của họ đều hướng về Tống Kỳ Vu, bởi thế không có mâu thuẫn gì, cư xử với nhau rất vui vẻ. Lê Lạc tôn trọng Lương thúc, chưa bao giờ xem thường ai; nàng vốn là người có tố chất và hàm dưỡng, lời nói nhẹ nhàng, tính tình ôn nhu.

Nhắc đến Tống Kỳ Vu, Lương thúc vui mừng từ tận đáy lòng, ông coi cô như con cháu ruột thịt trong nhà.

"Lúc trước bà ngoại nó muốn gửi gắm đứa nhỏ này đi, thúc thực ra rất lo, sợ nó không chịu, lại lo nó làm phiền cô." Lương thúc nói, giọng đượm vẻ cảm khái: "Nhưng cũng chẳng còn cách nào khác, chúng tôi đều đã già cả rồi, vô dụng thôi. Người già rồi lại thành ra liên lụy, không gánh vác nổi cho nó nữa."

Lê Lạc ôn hòa nói: "Mọi người cũng giúp con bé rất nhiều, không hề ít hơn cháu đâu ạ."

Lương thúc lắc đầu: "Cô quan trọng hơn chúng tôi nhiều."

Lê Lạc đáp: "Cháu cũng không làm được gì lớn lao, nửa năm qua con bé đều ở nội trú, hoàn toàn dựa vào sự tự giác của bản thân, cháu chỉ giúp con bé lo liệu chút thủ tục thôi."

"Vậy cũng đủ lắm rồi. Mẹ nó... người khác đều không làm nổi đến bước này, nhờ có mọi người cả." Lương thúc nói, ông khựng lại nửa giây, định nhắc đến người ở xa tận nước ngoài kia nhưng rồi lại kịp thời dừng lại.

Lê Lạc vờ như không nghe thấy, sắc mặt không đổi.

Có lẽ bỗng nhiên nhớ lại chuyện gì đó, hoặc giả trong lòng đang chất chứa tâm sự, Lương thúc im lặng một hồi rồi lời lẽ thấm thía nói: "Người trẻ tuổi cứ đi xa một chút thì tốt hơn, tốt hơn là ở lại đây. Bên ngoài mới có đường ra, không thể cứ mãi nhớ nhung cái nơi nhỏ bé này của chúng tôi, ở đây chẳng có tiền đồ gì, tương lai cũng chẳng giúp ích được gì lớn."

Lê Lạc không tiếp lời này, nàng giữ thái độ trung lập.

Lương thúc lại đặt điếu thuốc lên đùi, theo thói quen run lên một cái. Đôi mắt đục ngầu động đậy, ông nhìn về phía cánh cửa thông ra sân trước, gương mặt thoáng hiện nét muộn phiền khó nhận ra. Ông rõ ràng đang có tâm sự, biểu hiện rất khác lạ, nhưng ông không nói ra mà chỉ lẩm bẩm dông dài một tràng những chuyện bâng quơ.

Giống hệt như lúc lão thái thái tìm đến Lê Lạc ngày trước, một khung cảnh tương tự.

Lê Lạc nhướng mi, lặng lẽ quan sát Lương thúc. Chậm mất một nhịp cô mới nhận ra ông đã gầy đi rất nhiều. So với hơn một năm trước, dáng người vốn đã nhỏ thon nay càng thêm còng xuống, hai ống chân gầy guộc như những cành trúc khô, lưng gù hẳn lại, hai bên khuôn mặt vàng nâu còn hóp lại không ít... nàng nhớ lại năm đầu tiên đến trấn Hoài An cũng từng gặp Lương thúc, mười mấy năm trước ông chưa đến mức già yếu gần đất xa trời thế này. Khi ấy ông vẫn còn tráng kiện, có thể xuống đồng làm việc, đi đứng rất nhanh nhẹn; hoàn toàn khác hẳn với 6ong bây giờ chỉ còn lớp da bọc xương trước mắt.

Lê Lạc mím môi, trong lòng nàng đã hiểu ra đại khái.

"Bà ngoại nó lúc sinh thời chỉ mong con bé có thể vươn xa, giờ coi như đã toại nguyện." Lương thúc vui vẻ nói, nụ cười lại hiện lên trên mặt: "Giao con bé cho cô, giờ con bé lại đỗ đại học, tôi cũng yên tâm rồi... Sau này gặp lại bà ngoại nó, tôi cũng có cái để mà thưa chuyện."

Lê Lạc ngẩng đầu, nàng không nói gì, suy nghĩ hồi lâu mới khẽ "vâng" một tiếng.

Lương thúc vốn tính lạc quan, thấy Lê Lạc im lặng thì ngầm hiểu là nàng đã nhận lời, bèn cười càng thêm rạng rỡ.

Lê Lạc không cười, cũng không có biểu thị gì khác.

Đợi đến khi giấy vàng đã xé xong, nước trà cũng đã cạn, Lương thúc chần chừ một lát, cân nhắc kỹ lưỡng rồi mới nói thật: "Tri Văn trước đó có ghé qua đây."

Lê Lạc tiếp lời: "Cháu biết ạ, chị ấy về để xử lý thủ tục."

Lương thúc nói: "Hộ khẩu của nó dời đi từ lâu rồi, vốn dĩ không cần thiết phải đi một chuyến này."

Lê Lạc đáp: "Có lẽ là về thăm chút thôi ạ."

"Nó cũng đến chỗ các cháu rồi chứ?"

"Vâng."

"Con bé Tống có gặp nó không?"

"Có gặp ạ."

"Nó không nên quay về thì hơn."

"Vâng."

Hai người ôn lại những chuyện trước kia, đều là những chuyện cũ năm nào. Trí nhớ Lương thúc rất tốt, nhiều việc vẫn còn nhớ rõ mồn một. Ông nhắc đến chồng của lão thái thái — tức ông ngoại của Tống Kỳ Vu, rồi cả thế hệ trước đó nữa, kể về rất nhiều con người và những ân oán hỗn tạp.

Ông ngoại Tống Kỳ Vu chẳng phải hạng người tốt lành gì và đã mất sớm. Lão thái thái đời trước tạo nghiệt nên đời này mới phải chịu khổ như thế; lúc trẻ thì gặp người không ra gì,