bệnh nhân, gần như không có ngoại lệ. Ung thư máu là loại ung thư phổ biến nhất ở trẻ em, điều đó đồng nghĩa với việc có những bé gái đã vĩnh viễn mất đi thiên chức làm mẹ ngay từ khi còn ngây thơ khờ dại. Không chỉ vậy, khi bước vào tuổi dậy thì, các em sẽ phải chịu đựng vô vàn đau đớn: không có kinh nguyệt, cơ thể thấp còi... dễ mắc thêm nhiều bệnh lý khác, thậm chí phải đối mặt với cái chết từ rất sớm.

Vì những cô gái ấy, các trung tâm hỗ trợ sinh sản trên toàn thế giới đều đang dốc sức nghiên cứu "bảo tồn khả năng sinh sản", bao gồm trữ đông phôi, trữ đông noãn và trữ đông mô buồng trứng. Trong đó, kỹ thuật trữ đông mô buồng trứng bắt nguồn từ châu Âu. Ca rã đông cấy ghép thành công đầu tiên giúp bệnh nhân mang thai và sinh con khỏe mạnh diễn ra vào năm 2004 tại Bỉ. Phương pháp này không làm chậm trễ quá trình điều trị ung thư, không gây rối loạn nội tiết tố, có thể phục hồi chức năng buồng trứng và hệ nội tiết. Quan trọng hơn, đây là lựa chọn duy nhất dành cho các bé gái chưa đến tuổi dậy thì, vì các em chưa có kinh nguyệt, chưa có trứng trưởng thành.

Còn ở Trung Quốc, người đầu tiên mang kỹ thuật này về là Chủ nhiệm Nguyễn của Bệnh viện Phụ sản Vân Kinh. Năm 2010, khi đang tu nghiệp tại Đức, với tinh thần ham học hỏi, Chủ nhiệm Nguyễn đã xin phép được kiến tập một ca sinh thiết buồng trứng. Đây vốn chỉ là một tiểu phẫu phụ khoa thường quy, bà chỉ muốn xem nước bạn có công nghệ gì tiên tiến hơn không. Kết quả, bà vô cùng chấn động khi thấy bác sĩ phẫu thuật cắt lấy một nửa buồng trứng ở mỗi bên của cô gái trẻ, sau đó cẩn thận đặt vào lọ dung dịch chuyên dụng và thùng vận chuyển. Ngay lúc đó, Chủ nhiệm Nguyễn hạ quyết tâm phải xây dựng bằng được ngân hàng trữ đông mô buồng trứng cho Trung Quốc.

Về nước, vì mới chỉ nhìn qua nên việc khởi động dự án vô cùng nan giải. Đúng lúc bà đang trầy trật thuyết phục ban lãnh đạo bệnh viện, nữ giảng viên trẻ Vu Quyên của Đại học Phục Đán đã qua đời vì căn bệnh ung thư vú. Trong cuốn nhật ký để lại, Vu Quyên - người mang khao khát cháy bỏng được sinh thêm một đứa con - đã viết: "Tôi vô cùng trân trọng buồng trứng, biểu tượng của người phụ nữ nằm sâu bên trong cơ thể mình." Cuốn nhật ký ấy càng thôi thúc Chủ nhiệm Nguyễn kiên định với mục tiêu. Bởi vì ở thời điểm đó, thế giới đã ghi nhận 12 bệnh nhân phục hồi kinh nguyệt và mang thai tự nhiên sau khi rã đông cấy ghép buồng trứng, sinh hạ tổng cộng 17 em bé khỏe mạnh, thậm chí có một bệnh nhân người Đan Mạch sinh được tận 3 người con.

Vì việc "xây dựng ngân hàng trữ đông" gặp quá nhiều rào cản, cuối cùng, Cục Chuyên gia Nước ngoài Quốc gia (SAFEA) đã phải mời các chuyên gia quốc tế đến để chốt phương án cuối cùng. Nhờ hợp tác với ngân hàng trữ đông mô buồng trứng của Đại học Bonn (Đức) - đơn vị lớn nhất thế giới trong lĩnh vực này, họ đã hoàn tất các công đoạn chọn địa điểm, thi công và thiết lập trang thiết bị. Về sau, nhờ giành được sự hỗ trợ từ dự án nhân tài thành phố Vân Kinh và chương trình bồi dưỡng liên kết của Bộ Y tế Trung - Đức vào năm 2012 và 2014, Chủ nhiệm Nguyễn đã hai lần sang Đức và làm chủ được công nghệ cốt lõi. Trải qua ba năm nỗ lực, ngân hàng trữ đông của Phụ sản Vân Kinh đã vinh dự nhận được chứng chỉ đào tạo từ Đại học Bonn. Năm 2016, ca phẫu thuật đầu tiên được thực hiện thành công, và đến năm 2021, em bé đầu tiên thụ thai tự nhiên từ phương pháp này đã cất tiếng khóc chào đời. Trong khi thời điểm đó, trên thế giới vẫn chỉ có vài cường quốc như Mỹ, Nhật Bản, Đức, Đan Mạch... nắm giữ được công nghệ này.

Tỷ lệ cấy ghép buồng trứng thành công tại Phụ sản Vân Kinh lên tới 100%, tất cả bệnh nhân đều hồi phục chức năng bình thường sau phẫu thuật, hoàn toàn vươn lên dẫn đầu thế giới, bởi thực tế tỷ lệ thành công ở Âu Mỹ chỉ khoảng 70% đến 80%. Nối gót Vân Kinh, Thâm Quyến và một số tỉnh thành khác cũng bắt đầu triển khai nghiên cứu, mở ra con đường "tự do sinh sản" cho bệnh nhân ung thư tại Trung Quốc, trái ngược với quá khứ, khi chỉ những người cực kỳ may mắn mới có cơ hội làm mẹ.

Tuy nhiên, Ứng Tiếu nhận thấy kỹ thuật này dường như vẫn chưa đủ tiếng tăm. Ở các nước như Mỹ hay Nhật, "bảo tồn khả năng sinh sản" đang dần trở thành một bước điều trị ung thư thường quy và được ứng dụng rộng rãi. Thế nhưng, hai bệnh nhân của cô lại tâm sự rằng bác sĩ ung bướu tuyến dưới không hề nắm rõ lựa chọn này. Đáng buồn hơn, khi họ đề cập đến khao khát sinh con, bác sĩ còn tỏ thái độ thiếu kiên nhẫn, gắt gỏng: "Giữ mạng quan trọng hay đẻ con quan trọng?", "Cô cần mạng sống hay cần đứa con?", hoàn toàn ngó lơ nhu cầu làm mẹ chính đáng của họ.

"Tôi hiểu rồi." Hạ Địch Ca gật đầu, cảm xúc lộ rõ vẻ kích động, "Vậy bác sĩ Ứng, cho tôi hỏi câu cuối. Trữ đông rồi cấy ghép buồng trứng... liệu có thể đảm bảo 100% khả năng sinh nở không?"

"Ừm, nói sao cho dễ hiểu nhỉ..." Ứng Tiếu ngẫm nghĩ một lát rồi phân tích, "Tính đến thời điểm hiện tại, bệnh nhân ở Trung Quốc đều đã phục hồi kinh nguyệt và chức năng buồng trứng. Nhưng còn chuyện mang thai... kể cả người khỏe mạnh bình thường không cấy ghép thì cũng đâu phải ai cũng thuận lợi mang thai sinh con. Tính đến cuối năm 2018, trên toàn thế giới đã có hơn 130 em bé chào đời nhờ phương pháp này, một nửa là mang thai tự nhiên, một nửa là thụ tinh ống nghiệm. Ở Đan Mạch và vài quốc gia khác, người ta khuyến khích thử mang thai tự nhiên một năm trước khi can thiệp IVF, mỗi nước có chính sách riêng. Trong số những bệnh nhân muốn có thai, một phần ba đã sinh ít nhất một bé, tỷ lệ sinh sống đạt trên 1/3, còn tỷ lệ mang thai thành công thì chiếm hơn một nửa. Chức năng buồng trứng sau ghép duy trì trung bình khoảng 5 năm, có người kéo dài hơn chục năm, và khoảng thời gian vàng để sinh nở là từ 2 đến 4 năm sau phẫu thuật. Nhưng cô yên tâm, tỷ lệ thành công của kỹ thuật này vẫn đang tăng lên không ngừng. Năm 2013 đã có một bước tiến vượt bậc, số liệu thực tế hiện tại chắc chắn cao hơn nhiều so với thống kê tôi vừa nhắc. Hơn nữa, tỷ lệ thành công của trữ đông buồng trứng tỷ lệ thuận với tuổi tác, năm nay cô mới 30 tuổi, một độ tuổi rất đẹp."

Hạ Địch Ca vội hỏi: "Vậy ở Trung Quốc thì tỷ lệ ra sao?" Cô ấy quan tâm hơn đến số liệu trong nước.

"Vì Trung Quốc mới triển khai được vài năm nên rất khó để đưa ra con số chính xác. Viện Phụ sản Vân Kinh thực hiện ca đầu tiên vào năm 2016, mãi đến 2018 mới làm ca thứ hai. Nhìn chung, tỷ lệ thành công không chênh lệch quá nhiều so với trữ đông phôi, nhưng ưu thế tuyệt đối là nó không làm chậm trễ quá trình điều trị của cô, phẫu thuật xong ngày hôm sau cô đã có thể tiến hành hóa xạ trị. Thêm nữa, phương pháp này không sản sinh ra nội tiết tố estrogen như khi dùng thuốc kích trứng, tránh nguy cơ làm ảnh hưởng đến bệnh tình... Nếu cô đang lo ngại về vấn đề này. Mặt khác, sau khi khỏi ung thư về mặt lâm sàng, cô vẫn còn cơ hội phục hồi kinh nguyệt và mang thai tự nhiên. Bây giờ ở nước ngoài đã ghi nhận các ca 'nuôi cấy trứng non trong ống nghiệm', tức là bỏ qua bước tiêm kích trứng, hút trứng trực tiếp rồi mang ra nuôi cấy. Rất có thể trong tương lai, chúng ta cũng sẽ áp dụng phương pháp nuôi cấy trứng ngoài