bữa trưa, nhìn thấy một bóng dáng giống cán bộ kỳ cựu đang chắp tay đi tới, Vương Nghiên Nghiên kinh ngạc nhận ra đó chính là mẹ mình — bà Lý Cần Phương.

Để Lý Cần Phương bỏ mặc sạp lòng nướng đang đắt khách để chen chân vào đám đông, chắc chắn phải là một sự kiện chấn động. Khi Vương Nghiên Nghiên kéo được mẹ ra ngoài, bà lau mồ hôi trán, nét mặt không rõ buồn hay vui, nhưng cái vẻ chép miệng đầy đắc ý của bà khiến Nghiên Nghiên cảm nhận được một sự hả hê như thể thù lớn được trả, khổ tận cam lai: "Trấn Phong Hoa sắp cải tạo thành làng trong phố rồi. Tất cả cửa hàng phải trả mặt bằng, toàn bộ nhà ở dù là kinh doanh hay dân dụng đều sẽ bị thu mua đứt."

Tin tức này khiến Vương Nghiên Nghiên sững sờ. Suy nghĩ đầu tiên hiện lên trong đầu cô là: Hai người bà cô Sáu nằm dưới gốc mai kia sẽ ra sao? Trong khi đó, Lý Cần Phương đã bắt đầu bấm đốt ngón tay tính toán gia sản của Nghiêm Hoa: "Chẳng biết bà ta có cầm tiền đền bù rồi lại đánh bạc hết sạch không nữa."

Tâm trạng Vương Nghiên Nghiên càng thêm nặng nề. Cô đưa hộp thịt bò và dạ dày bò cho mẹ, dặn dò: "Mẹ, trời nóng lắm, trưa nay mẹ làm ít món thôi." Nói rồi, cô vội vã chạy về hướng "Lạc Anh". Quả nhiên, quán cà phê đang treo biển đóng cửa không tiếp khách. Nghiêm Hoa ngồi sau quầy bar với đôi mắt đỏ hoe, Hạ Tỉ vừa đưa khăn giấy cho bạn đời vừa ra hiệu cho Vương Nghiên Nghiên một ánh mắt đầy ẩn ý. Cô hiểu ý, đang định lẩn vào bếp thì bị Nghiêm Hoa gọi lại: "Nghiên Nghiên... Dì Nghiêm sợ là không giữ nổi bức tường cửa hàng này nữa rồi."

Vương Nghiên Nghiên đành quay lại, ngồi ngay ngắn trước quầy bar nghe Nghiêm Hoa than vãn. Bà mặt mày ủ rũ: "Cái gì mà chủ thể nhất nguyên hóa? Nghĩa là họ dùng vài đồng bạc để cướp đi nhà cửa, cửa hàng của lão nương, biến nó thành tài sản của bọn họ. Họ phát tài, còn ta thì đi ăn mày à? Sau này muốn quay lại đây buôn bán còn phải trả tiền thuê mặt bằng cho họ. Cái gì mà tái thiết cộng đồng? Chính là đuổi những người Phong Hoa gốc như chúng ta ra ngoài, đến khi về nhà mình còn phải mua vé vào cửa! Nơi này sau này sẽ toàn là câu lạc bộ, khách sạn năm sao với căn hộ nghỉ dưỡng cao cấp, chỉ những kẻ có tiền mới được làm chủ thôi!"

Cầm lấy tờ thông báo và bản kiến nghị mà Hạ Tỉ đưa cho, Vương Nghiên Nghiên biết rằng kế hoạch cải tạo đã râm ran nhiều năm ở trấn Phong Hoa cuối cùng đã thực sự được thực hiện. Nghiêm Hoa vẫn tiếp tục mắng chửi cái dự án đổi lồng thay chim này và kiên quyết khẳng định: "Tôi không đi, nhất quyết không dời đi đâu hết!"

Hạ Tỉ biết bà không nỡ rời xa cửa hàng và ngôi nhà đã gắn bó bao năm, lại càng không nỡ từ bỏ tâm nguyện mà bà cô Sáu gửi gắm. Nhưng thế trận cải tạo đã bắt đầu thổi bùng lên, một mình Nghiêm Hoa không thể xoay chuyển được gì.

Nước mắt Nghiêm Hoa bắt đầu rơi lã chã: "Tôi... tôi chẳng làm được tích sự gì, làm sao đối mặt với bà cô Sáu đây? Giờ đến nhà cũng không giữ nổi. Tiền thì đã sao? Tôi đâu có thiếu tiền, cái tôi cần là ký ức và sự tưởng niệm này, tôi còn muốn truyền lại gia sản cho Nghiêm Lung nữa..."

Chẳng màng tới sự có mặt của Vương Nghiên Nghiên, Hạ Tỉ ôm lấy đầu Nghiêm Hoa, để bà tựa vào cổ mình mà lau nước mắt: "Chúng ta có nhật ký rồi, chẳng phải đang gần mục tiêu hơn sao? Không phải lỗi của bà với bà cô Sáu, mà là vì thời đại này biến đổi quá nhanh thôi."

Quán "Lạc Anh" chìm trong bầu không khí bi thảm, không còn tâm trí mở cửa. Mọi người miễn cưỡng thu xếp cảm xúc cho đến buổi trưa. Trong khi Vương Nghiên Nghiên bày biện bàn ăn, Nghiêm Hoa đứng hút thuốc dưới gốc mai. Hạ Tỉ lật mặt tấm ga giường đang phơi ngoài cửa sổ tầng trên, nhìn những mái hiên và khung cửa quen thuộc, ngửi mùi thức ăn bếp núc mà lòng không khỏi dâng lên niềm phiền muộn. Điểm sáng duy nhất lúc này là trong nhóm chat sáu người, Hàn Tương Linh và Đào Hoàn đầy phấn khích gửi tới một đoạn ghi âm: "Mọi người nghe nhanh đi!"

Vương Nghiên Nghiên ngồi bên bàn cơm, bật loa ngoài điện thoại. Trong đoạn băng truyền ra giọng một người phụ nữ lớn tuổi: "Trước khi làm chủ biên, Thiết Phong, mẹ tôi là thành viên tích cực của phong trào yêu nước tại Đại học Nữ tử Kim Lăng. Bà và Hạ Huyến quen nhau từ đó. Sau cuộc bảo vệ Nam Kinh và tận mắt chứng kiến thảm cảnh đại đồ sát, mẹ tôi đi Tây Bắc, còn Hạ Huyến đến Thượng Hải học y."

Sau khi nhấn tạm dừng để chờ Nghiêm Hoa và Hạ Tỉ ngồi xuống, cả ba nhìn nhau trân trân rồi Nghiêm Hoa gật đầu: "Nghe tiếp đi."

"Nhắc tới Hạ Huyến, trong ấn tượng của tôi, mẹ chưa từng trực tiếp kể về bà ấy. Nhưng tôi nhớ có một dì mang giọng địa phương đã đến nhà tôi vài lần, giờ nghĩ lại chắc đó chính là Vương Lạc Anh." Con gái vị chủ biên cố gắng hồi tưởng lại cuộc đối thoại từ mấy chục năm trước: "Lúc đó tôi mới mười lăm, mười sáu tuổi, nhưng cũng nghe hiểu được phần nào. Vương Lạc Anh hỏi mẹ tôi: 'Hạ Huyến rốt cuộc có phải là đảng viên không?'. Mẹ tôi khẳng định: 'Khi đó thì chưa, cô ấy mới là đối tượng tích cực đang được khảo sát, nhưng việc gia nhập tổ chức cũng chỉ là chuyện sớm muộn. Tiếc thay, cô ấy đã ngã xuống ngay trước ngưỡng cửa bình minh'."

Gương mặt Nghiêm Hoa thoáng hiện lên sự thất vọng. Nội dung đoạn ghi âm chủ yếu kể lại việc qua lại riêng tư giữa Vương Lạc Anh và Thiết Phong. Tuy nhiên, có một chi tiết vẫn khiến họ xúc động: "Sau khi mẹ tôi bị đánh đổ, bà đã cắt đứt liên lạc với Vương Lạc Anh. Nhưng Vương Lạc Anh không biết từ đâu nghe ngóng được bà bị đưa vào nông trường Thập Lý Phong, nên đã nhờ người gửi cho bà quần áo và đồ ăn. Mẹ tôi nói cả đời này bà luôn ghi nhớ ân tình của Vương Lạc Anh. Họ chỉ quen biết nhau qua sợi dây liên kết là Hạ Huyến, không ngờ Vương Lạc Anh lại là người trọng tình trọng nghĩa đến vậy."

"Vậy, mẹ của dì có để lại giấy tờ gì chứng minh Hạ Huyến là đối tượng tích cực không ạ?" – Đó là giọng của Hàn Tương Linh.

Phía bên kia im lặng hồi lâu: "Khi mẹ tôi về lại Nam Thành, cuộc Cải mạng Văn hóa tuy đã đến hồi cuối nhưng chưa kết thúc hẳn. Bà... sức khỏe bà không tốt, không gượng dậy nổi, nói gì đến chuyện để lại tư liệu gì."

Đoạn ghi âm khó khăn lắm mới có được lại kết thúc bằng một câu nói như dội gáo nước lạnh. Ba người nhìn mâm cơm hồi lâu cho đến khi Hạ Tỉ lên tiếng: "Ăn cơm thôi, đừng để phụ lòng tay nghề của Nghiên Nghiên."

Họ — hai thế hệ con người, dùng gần hai mươi năm thanh xuân, cộng thêm cả quãng thời gian dài đằng đẵng trước đó của Vương Lạc Anh, tổng cộng có lẽ đã vượt qua mốc tám mươi năm lịch sử. Họ đã đào sâu ba tấc đất, vắt kiệt chút sức lực cuối cùng để tìm kiếm từng con chữ, giọng nói, hình ảnh và những nhân chứng còn sống, thậm chí là cuốn nhật ký của Hạ Huyến vừa tìm thấy rồi lại có nguy cơ thất lạc kia... nhưng có lẽ tất cả vẫn chưa đủ để cho Vương Lạc Anh một câu trả lời thỏa đáng: "Đòi lại cho Hạ Huyến một danh phận đường đường chính chính."

Ba người bên mâm cơm không chút khẩu vị, Nghiêm Lung ngồi trong văn phòng với nỗi bất lực vây quanh, cùng Hàn Tương Linh và Đào Hoàn đang chạm mặt tại bãi đỗ xe trung tâm sức khỏe tâm thần; tất cả đều im lặng, không ai phát thêm tin nhắn nào nữa. Chuyện chứng nhận liệt sĩ dường như sắp phải khép lại trong sự nuối tiếc và không cam