ngoài sân phơi nắng ăn hạt dưa, sống thoải mái ghê chưa."

"Ờ thì... cũng đúng ha..." Mẹ Hứa phụ họa, "Con gái cô ấy giờ chắc cũng lớn lắm rồi? Tôi nhớ hình như lớn hơn đứa lớn nhà tôi mười tuổi, chắc giờ cũng gần mười tám rồi ha? Còn đi học không vậy?"

"Đang học cấp ba đó, nghe nói học giỏi lắm."

Dụ Vãn Linh ngồi giữa hai người phụ nữ, nghe mấy chuyện tán gẫu như thế riết cũng bắt đầu thấy tò mò về cái người tên là Dụ Hương Tú, người đàn bà mà ai cũng gọi là cứng đầu không biết điều.

Nhưng cô không ngờ, rất nhanh sau đó, họ gặp nhau thật.

Hè năm đó, cô tận mắt nhìn thấy Dụ Hương Tú và con gái của bà là Dụ Linh.

Vì Dụ Linh thi đậu đại học, Dụ Hương Tú đưa con về quê làm tiệc mừng đậu trường.

Trong bữa tiệc, ai nấy đều âm thầm quan sát hai mẹ con họ. Dụ Vãn Linh cũng không kìm được mà liên tục nhìn theo.

Có lẽ vì từng nghe quá nhiều lời không hay về họ, nên trong tưởng tượng của cô, Dụ Hương Tú chắc là một bà cô mặt lạnh như tiền, khó gần, khó nói chuyện. Không ngờ ngoài đời lại là một người tràn đầy sức sống, ăn mặc tươm tất, tác phong gọn gàng, ánh mắt sắc sảo, toát lên khí chất rất tháo vát.

Con gái Dụ Linh cao ráo xinh đẹp, cả người rạng rỡ tự tin, hoạt bát bạo dạn hơn hẳn những cô gái trong làng. Đứng trước bao nhiêu người lạ, cô ấy vẫn không hề sợ sệt, lễ phép rót trà mời rượu từng người.

Bàn ngồi của Dụ Vãn Linh toàn là bà con họ hàng nhà mình, vừa ăn vừa thì thào bàn tán về hai mẹ con kia.

"Con nhỏ đó nhìn cũng xinh đấy chứ!"

"Bà ấy giỏi thiệt, một mình nuôi con, mà nuôi con vô tới đại học điện ảnh luôn kìa, học diễn xuất nghe nói tốn tới mấy chục triệu đó nha?"

Khi mẹ con Dụ Hương Tú tới bàn họ mời rượu, có người khuyên răn:

"Hương Tú à, thật ra nên chọn ngành nào dễ xin việc thì hơn đó!"

"Đúng rồi, bà coi trên tivi đó, mấy diễn viên toàn không lấy chồng. Như cái cô Thu Lam ấy, ba mươi tuổi mới chịu sinh con! Sao mà sống nổi!"

Lời khuyên từ mấy bậc trưởng bối khiến sắc mặt Dụ Linh tối sầm lại. Cô ấy nói thẳng:

"Chuyện của cháu, để cháu tự lo! Cảm ơn mấy cô chú quan tâm, nhưng mấy người nên lo cho con cháu mình kết hôn sớm thì hơn."

"Trời ơi, bé Linh nhà tôi nó có chính kiến lắm nha! Chuyện gì của mình thì nó tự quyết thôi! Tôi làm mẹ chỉ việc ủng hộ là đủ rồi!" Dụ Hương Tú cười xòa dàn hòa, kéo lại bầu không khí.

Sau vài câu khách sáo, mẹ con bà quay đi mời bàn khác.

Mẹ Hứa ngồi xuống, liền cảm khái với ba Hứa: "Bà ấy một thân một mình ra ngoài bươn chải, đúng là vất vả thật... Nhưng nuôi được đứa con vô đại học cũng đáng nể thiệt. Có điều tiếc là chỉ sinh được có một đứa con gái, sau này con gái đi lấy chồng rồi, ở nhà chỉ còn mình bả, chắc cô đơn lắm."

Ba Hứa nhấp một ngụm rượu, hắng giọng một cái rồi tiếc nuối nói: "Cô ta giỏi kiếm tiền thì có, chứ đầu óc chẳng ra làm sao, bướng đến chết, nói cũng không nghe. Sinh mỗi một đứa con gái thì được tích sự gì? Cày nửa đời người, sau này con gái lấy chồng rồi, cái gì cũng mang đi cho nhà chồng hết, cả đời chẳng khác gì làm công không công cho người ta."

Những lời bàn tán ấy chẳng khiến Dụ Vãn Linh thấy hứng thú, cô chỉ lặng lẽ cúi đầu ăn cơm, không muốn nghe thêm gì nữa.

Cô chỉ nhớ, trước khi ăn, ba đã xoa đầu ba chị em, nói: "Nhìn chị Dụ Linh kìa, giỏi chưa! Nếu sau này các con cũng đậu đại học, ba sẽ ra phố đốt pháo chúc mừng!"

Trong lòng cô thầm nghĩ: Nếu sau này mình đậu đại học, liệu ba có tổ chức tiệc mừng thật lớn như thế không? Liệu lúc đó, ông có thể tự hào tuyên bố với mọi người rằng con bé là con gái của tôi không?

Tháng Bảy qua đi, em trai tròn một tháng tuổi.

Hôm ấy, ba mang về một chiếc khóa trường mệnh bằng bạc và một đôi vòng bạc, đưa cho mẹ tự tay tết sợi dây đỏ rồi đeo khóa vào cổ em.

Nhưng em trai còn nhỏ, hay quẫy đạp, mẹ sợ siết cổ nên tháo ra, chỉ giữ lại hai chiếc vòng đeo tay.

Dụ Vãn Linh không hiểu mấy món đồ đó có ý nghĩa gì, chỉ thấy cái khóa lấp lánh ánh bạc, hoa văn tinh xảo, đẹp đến mê người.

Cô cầm lên ngắm nghía, mê mẩn không rời tay, bèn năn nỉ ba mua cho mình một cái.

Ba từ chối, nói: "Cái này là để cầu bình an cho con trai, con gái thì không cần."

Lòng cô thoáng hụt hẫng, nhưng nghĩ mãi cũng không hiểu: Tại sao con gái lại không cần được bảo vệ?

Câu hỏi ấy cứ quanh quẩn trong đầu cô suốt một thời gian dài.

Rồi thời gian trôi đi, chuyện đó dần bị lãng quên. Nhưng tới tháng Giêng năm sau, nó lại ùa về, lần nữa làm cô day dứt.

Ở quê cô, hằng năm vào mùng Mười tháng Giêng, từ đường sẽ tổ chức nghi lễ "Thêm đinh – Thắp đèn".

Chữ "đèn" (灯) và "đinh" (丁 – con trai) đồng âm, ông nội bảo: "Trong nhà có con trai mới được gọi là thêm đinh, thì phải lên đèn cúng tổ tiên."

Gia đình sinh được con trai mới được tham gia, tên con sẽ được ghi vào gia phả.

Ba đã chuẩn bị sẵn một chiếc lồng đèn đỏ hình vuông, trên một mặt viết tên em trai, mặt kia là lời chúc tốt lành.

Hôm đó chiêng trống vang trời, pháo nổ rền vang, những nhà được lên đèn lần lượt gánh lễ vật xếp hàng tiến vào từ đường họ Hứa.

Sinh tới bốn đứa con, năm nay cuối cùng ba mẹ cũng có thể chính thức tham gia, dù trên vai gánh nặng trĩu, nhưng ánh mắt ba vẫn rạng ngời, dáng vẻ hớn hở, như thể bao vất vả đều là ngọt ngào.

Các bậc trưởng lão treo từng chiếc lồng đèn lên xà nhà, ba ngẩng đầu nhìn chiếc đèn nhà mình, mặt đầy mãn nguyện. Ông còn đứng ngắm rất lâu, thấy lệch một chút liền nhẹ tay chỉnh lại.

Chứng kiến tất cả, Dụ Vãn Linh tò mò hỏi mẹ: "Con với hai em có đèn không ạ?"

Mẹ đáp: "Con gái thì không có, chỉ sinh con trai mới được treo đèn."

"Vì sao chỉ con trai mới được?"

Mẹ thở dài, đáp: "Con trai là trụ cột gia đình... Nhà mà không có con trai là không được... Giờ con chưa hiểu, sau này lớn lên sẽ hiểu thôi."

Nhưng Dụ Vãn Linh dù nghĩ cỡ nào cũng không thể hiểu nổi.

Cô nhìn quanh một vòng, ngày vui rộn ràng, cờ đỏ, đèn hoa khắp nơi. Người lớn, trẻ con, đàn ông, phụ nữ, ai ai cũng rạng rỡ. Không ai cảm thấy có gì bất thường cả.

Tối đó, Dụ Vãn Linh một mình đến đứng trước cửa từ đường, ngước nhìn hàng dài những chiếc đèn lồng đỏ rực.

Người Trung Quốc rất chuộng màu đỏ, có chuyện vui gì cũng thích treo đèn đỏ khắp nơi để ăn mừng. Nhưng màu đỏ ấy, trong mắt cô hôm đó lại chẳng mang nổi chút gì gọi là hân hoan.

Mọi lời chúc tốt đẹp nhất trên đời đều dành hết cho những đứa con trai. Nơi đây treo biết bao đèn, vậy mà không có một chiếc nào được thắp lên vì con gái.

Thời gian trôi nhanh, em trai chập chững biết đi, nhưng đi chưa vững, suốt ngày té dập mặt, trán bầm tím liên tục. Ba mẹ xót con, bèn nghĩ đến việc xin đèn Phật cầu bình an.

Họ chọn một ngày lành tháng tốt, bế em trai đến chùa xin một ngọn đèn trường minh.

Ngọn đèn ấy sẽ được đặt trước tượng Phật, cháy suốt ngày đêm không tắt. Nhưng mỗi tháng phải đến dâng hương và cúng tiền duy trì. Vậy là tháng nào ba mẹ cũng lên chùa, không quản nắng mưa, lễ bái khẩn cầu, dâng lời nguyện chúc tốt lành nhất cho đứa con trai duy nhất.

Còn Dụ Vãn Linh, lần này không hỏi nữa, cô biết chắc chắn rằng mình và em gái sẽ không có đèn ấy.

Ba mẹ dốc lòng thắp đèn, nhưng người tính không bằng trời tính. Lúc tai họa giáng xuống, có muốn trốn cũng