hai ngày nữa thôi là sẽ vào mùa gặt hái bận rộn. Người trong làng nói, Dương Kim Phượng đi đúng lúc, chậm vài ngày nữa mọi người đều bận rộn, khó mà đến giúp được. Có những người dù chết cũng không làm khó người khác.

Sau khi Lý Thu Tự trở về, anh đích thân phân phát thuốc lá và nói vài lời khách sáo. Anh hỏi Bát Đẩu về nguyên nhân cái chết của Dương Kim Phượng. Bát Đẩu nói: “Bà ấy không được khỏe từ sau Tết. Tôi khuyên bà ấy đi kiểm tra, tôi sẽ đưa bà đi, nhưng tính cách bà ấy thì ngài Lý cũng biết, rất bướng bỉnh. Tôi chỉ có thể thỉnh thoảng gặp thì hỏi thăm, bà ấy đều nói là còn ổn. Không hiểu sao giữa trưa nay lại đi bán đậu phụ. Tôi nghi là bà ấy mệt quá, không đạp nổi xe, không giữ được tay lái nên ngã xuống mương. Lại nhằm vào giữa trưa nên không ai phát hiện ra. Đến khi người ta đưa bà ấy lên, máu đã chảy đầy người rồi. Vẫn là bà ấy muốn kiếm thêm chút tiền. Với sức khỏe của bà ấy, nói thật, đã không còn thích hợp để gắng sức nữa, đáng lẽ phải ở nhà tịnh dưỡng, may ra còn gượng được.”

Lý Thu Tự thấy choáng váng một lúc, anh day day thái dương: “Giấy chứng tử cấp ở đâu?”

Bát Đẩu nói: “Đã hỏi rồi, nói đây là tai nạn, bệnh viện không cấp. Phải do đồn cảnh sát.”

“Con cái thì sao? Không liên lạc được với ai sao?”

“Ngài Lý không biết chứ, ở quê đôi khi chỉ vì hai cây ớt hay vài bắp ngô cũng có thể kết oán. Hai cô con gái của Lý Vạn Niên, một cô nói bố mẹ thiên vị chị, một cô nói thiên vị em. Cả hai đều oán trách hai ông bà lão, thêm vào đó nghe nói cuộc sống của họ cũng không mấy dễ dàng. Oán hận tích tụ sâu khó mà hóa giải được nên họ đã từ mặt bố mẹ rồi.”

Bát Đẩu rõ mọi chuyện. Lý Thu Tự cảm thấy buồn bã trong lòng. Anh đưa tiền cho Bát Đẩu, dặn không được tiết kiệm, nhất định phải lo liệu cho tử tế, không để người ta chê cười. Bát Đẩu nói sẽ không ai chê cười đâu. Mọi người đều biết mấy đứa con của Lý Vạn Niên không thấu tình đạt lý, nhưng hai ông bà lão lại là người chính trực, đặc biệt là Lý Vạn Niên, lúc sống là một ông lão nhiệt tình, dễ nói chuyện. Khi ông ấy mất, người trong làng đều đến giúp đỡ. Bây giờ Dương Kim Phượng cũng đi rồi, chỉ còn lại hai cháu gái nhỏ khiến người ta thương xót, càng phải đến giúp một tay để lo liệu cho xong chuyện.

“Còn một chuyện nữa, ngày đưa tang, việc đập bát và vác phướn vốn là của Lý Xương Thịnh. Ai cũng không dám chắc có tìm được người không. Theo quy tắc, đây phải là việc của con trai tỏ hiếu, nhưng nếu ông ta không đến thì phải để cháu trai thay.” Bát Đẩu có chút do dự: “Ý tôi là, thực ra Minh Nguyệt cũng được, mặc dù chỉ là bất đắc dĩ mới đến lượt con gái.”

Lý Thu Tự không hiểu những lễ nghi này.

“Nếu Minh Nguyệt có thể làm được thì cứ để Minh Nguyệt làm đi.”

Đây là ý muốn của Bát Đẩu, nhưng cần thuyết phục người chủ trì có uy tín trong làng. Lý Thu Tự đã lên tiếng rồi, mọi việc sẽ dễ dàng hơn. Tiền đều do Lý Thu Tự chi trả. Thuốc lá vừa phát ra là Trung Hoa loại tốt, nhà ai làm đám tang mà dám dùng thuốc lá tốt như thế? Chỉ riêng điều này thôi, mọi việc đều phải hỏi ý kiến Lý Thu Tự. Bát Đẩu như cầm thánh chỉ, đi tìm người chủ trì để bàn bạc.

Trong sân rất nhộn nhịp, tiếng người không dứt, thỉnh thoảng lại có tiếng nói cười. Điều này là không thể tránh khỏi. Ai rồi cũng phải chết. Người chết rồi, chỉ có người thân nhất mới đau lòng tột độ, những người khác chỉ là đến cho đúng nghi thức. Hơn nữa, người thân nhất còn chưa chắc đã thế nào. Mọi người chỉ là đến giúp làm việc. Chỉ cần không cười cợt trước linh đường là đủ rồi.

Minh Nguyệt nôn mửa. Cô chạy ra ngoài nôn ba lần trong chốc lát. Cuối cùng không còn gì để nôn nữa, cô bắt đầu nôn khan. Thím Phùng nấu cho cô một chút cháo rau. Lý Thu Tự nhận lấy và đút cho cô, Minh Nguyệt thờ ơ mở miệng. Cháo rau thơm lừng, thím Phùng nấu ăn ngon. Nhà thím có nguyên liệu phong phú, gia vị đầy đủ, nấu ra món ăn ngon miệng hơn nhà người khác.

Minh Nguyệt nhai vài cái, đột nhiên gọi: “Bà ơi, bà ơi!”

Cô rơi chuỗi nước mắt đầu tiên. Món cháo rau ngon như thế này, Dương Kim Phượng không được ăn nữa rồi.

Nước mắt rơi vào bát, cùng với vị cháo rau trôi vào bụng.

Ăn xong cháo rau không lâu, cô lại nôn ra hết. Minh Nguyệt tiếp tục nôn. Không còn cách nào, thím Phùng nói thử đổi sang súp đặc xem sao, cần phải cố gắng vài ngày.

Mọi người cùng nhau chuyển Dương Kim Phượng vào quan tài lạnh, chờ ngày mai hỏa táng. Thím Phùng không thể cứ ở bên Minh Nguyệt mãi được. Thím còn phải cùng các cô dì khác, bận làm áo xô và vàng mã, còn phải hấp bánh bao nữa. Đàn ông có việc của đàn ông, phụ nữ có việc của phụ nữ. Tang lễ ở nông thôn, bắt buộc phải nhờ vào sự giúp đỡ của mọi người, nếu không sẽ không thể hoàn thành.

Thím Phùng đưa chìa khóa cho Lý Thu Tự, bảo anh muốn tắm rửa lúc nào thì cứ qua nhà thím. Nhà thím điều kiện tốt hơn một chút. Trời nóng rồi, người cứ chạy đi chạy lại như thế này, một đêm là sẽ bị ám mùi ngay. Thím Phùng là người thoải mái, lại tinh tế. Thím nói nhà thím có bàn chải đánh răng và khăn mặt mới, có sẵn để dùng, bảo Lý Thu Tự đừng khách sáo.

Lý Thu Tự đưa tiền cho Bát Đẩu, nhờ anh ta tìm người đi mua một ít nhu yếu phẩm hàng ngày, một phần cho Minh Nguyệt, một phần cho anh. Minh Nguyệt ngồi bên quan tài lạnh suốt đêm, Lý Thu Tự cũng không ngủ. Khi cô mệt, cô dựa vào anh một lát, thỉnh thoảng lại quỳ bên đèn trường minh để thêm tiền giấy.

Ngày hôm sau, Dương Kim Phượng phải hỏa táng. Minh Nguyệt bình tĩnh một cách lạ thường, cô theo xe, đi thẳng đến lò hỏa táng. Người ta nói người thân đi quanh thi thể một vòng để tạm biệt. Ngoài cô và Đường Đường, không còn ai là người thân của Dương Kim Phượng ở đó nữa. Nếu ông họ còn sống, ông cũng sẽ đạp xe đến từ nơi rất xa để viếng thăm người thân này. Minh Nguyệt thầm gọi tên ông họ trong lòng, đi quanh Dương Kim Phượng một vòng.

Đến khi người ta đưa hộp tro cốt cho Minh Nguyệt, trước mắt cô tối sầm, không còn biết gì nữa. Lý Thu Tự ôm chặt lấy cô. Những người xung quanh đều gọi tên cô. Sau khi tỉnh lại, cô điên cuồng tìm hộp tro cốt, ôm chặt vào lòng, không cho bất kỳ ai động vào.

Quan tài cũng được đưa đến, không chậm trễ chút nào. Mùi sơn ta rất nồng, quan tài lại vừa nặng vừa lớn, thật sự cần phải có mấy người đàn ông mới được. Nông thôn rất coi trọng tang sự, nghi thức rườm rà, cốt để người sống thấy rằng, chết là phải trải qua quá trình này, ai rồi cũng phải trải qua con đường ấy, ai cũng phải làm nhân vật chính một lần. Người hát tuồng diễn xong còn phải cảm tạ khán giả, người chết rồi, vai diễn của đời này đã kết thúc cũng phải cảm tạ. Bất kể diễn hay hay dở, mọi thứ đều xóa bỏ, thế là kết thúc.

Minh Nguyệt lại thức bên quan tài suốt đêm nữa. Cô đã không còn phân biệt được đây là chuyện gì nữa. Người ta bảo cô làm gì, cô làm nấy, không cảm thấy đau buồn, cũng không khó chịu nữa. Bên ngoài, đội kèn vẫn đang thổi kèn suona. Thổi một lát, có lẽ mệt rồi, họ mở loa đài, tiếng nhạc rất lớn.

Nửa đêm, cô thậm chí thấy buồn ngủ. Lý Thu Tự ngồi tựa vào tường ôm cô ngủ. Cô úp mặt vào đầu gối anh, ngủ rất say.

Ngày đưa tang, các cô ruột của Minh Nguyệt đột nhiên xuất hiện. Vừa bước vào cổng sân đã nghe thấy tiếng